JavaScript is off. Please enable it to view the full site.

Bernissesteijn te Zuidland

Opdrachtgever

Woonstichting De Zes Kernen

Jaar

2005

Aannemer

BVR Roosendaal bv

Locatie

Zuidland

Discipline

Stedenbouw, Architectuur

Typologie

Wooncomplex, seniorenwoningen

Woonkeur seniorenwoningen voldoen aan alle eisen.

Zo lang mogelijk zelfstandig en vooral comfortabel wonen in een veilige omgeving met gespecialiseerde hulp op afroep beschikbaar, dat is wat bijna alle ouderen het liefste willen. Speciaal voor deze groeiende, draagkrachtige doelgroep is Woonkeur in het leven geroepen, een uitgebreid eisenpakket waaraan seniorenwoningen moeten voldoen om dat label te mogen dragen. In Zuidland is het eerste wooncomplex op de Zuid-Hollandse eilanden voltooid, dat volledig aan de kwalificaties van Woonkeur voldoet.

Bernissesteyn in Zuidland is een typisch jaren zestig ‘bejaardentehuis’, dat in de afgelopen decennia een uitbreiding met een nieuwe vleugel kreeg en zoveel mogelijk werd aangepast aan de normen waaraan een ‘zorgcentrum voor senioren’ in de eenentwintigste eeuw moet voldoen. Toch gaan de eisen die veel senioren tegenwoordig aan hun leef- en woonomgeving stellen veel verder. Het aanbod van dergelijke aangepaste woningen blijft echter nog ver achter bij de vraag.


Stichting De Zes Kernen in de gemeente Bernisse, waartoe Zuidland behoort, gaf Han de Kluijver van het architectenbureau HDK in Rotterdam een tweeledige opdracht: op een terrein achter de bestaande bebouwing van het zorgcentrum een wooncomplex met 43 seniorenwoningen realiseren in zowel het koop- als het huursegment en de meest recente vleugel van het bestaande zorgcentrum met een derde woonlaag ‘optoppen’. De voornaamste voorwaarde die aan de opdracht was verbonden, was dat de woningen moesten voldoen aan het Woonkeur.

Niveauverschillen taboe

Dit inmiddels bekende eisenpakket bevat een aantal strenge regels met betrekking tot de toegankelijkheid, bruikbaarheid en veiligheid, die de kwaliteit van de woningen voor een reeks van jaren moeten waarborgen. Zo wordt de minimum breedte van gangen, deuren en galerijen nauwkeurig beschreven met het oog op het gebruik van rolstoelen en scootmobielen. Niveauverschillen zijn eigenlijk taboe, hoogtes van trapleuningen en balustrades precies voorgeschreven. Ook de plaats van de brievenbus, deurkrukken en raamsluitingen is vastgelegd. Een van de belangrijkste voorschriften is de verbinding tussen slaapkamer en bad- en woonkamer. Daardoor kunnen bedlegerige bewoners gemakkelijker contact houden met hun partners of huisgenoten.

Exemplarische indeling

HDK ontwierp een complex woningen met verschillende types, gesitueerd op het terrein in een wigvormige opstelling. De indeling van woningtype A is exemplarisch voor de wijze waarop alle 43 woningen in Bernissesteyn zijn ingedeeld. Rond een centrale hal zijn alle vertrekken gesitueerd. Aan de voorzijde bevinden zich de keuken en een slaapkamer. De keuken staat in open verbinding met de woonkamer aan de achterzijde. Daarnaast is de grote slaapkamer gesitueerd. Centraal in het huis bevinden zich berging, badkamer en toilet. De grote slaapkamer staat zowel in verbinding met de woonkamer als met de badkamer. Deze indeling is het directe gevolg van een van de kerneisen van Woonkeur: de loopafstanden in dergelijke woningen dienen zo kort mogelijk te zijn.

Afwijkende typen

De meest in het oog springende typen, want afwijkend van alle andere, zijn drie woningen op de kop van het complex. Ze zijn bijna volledig omringd door de waterpartij en hun entree ligt in één van de twee trappenhuizen van het project. Het indelingsprincipe van de woningen komt overigens wel weer overeen met dat van de andere 40. Op de punt, uitkomend op de woonkamer, is een bijzonder fraai balkon geprojecteerd.
De tweede poot van de wigvorm waaruit het Bernissesteyn-project is opgebouwd, telt een aantal woningen dat uitgaat van hetzelfde principe als de eerder beschreven typen. Er is echter één groot verschil: de eerste verdieping is als het ware omgedraaid. Daardoor ligt de entree van het begane grondtype aan de buitenzijde en de tuin aan het binnenplein. De galerij waaraan de entrees van de bovenste laag woningen grenzen, bevindt zich ook aan het binnenplein. Ook deze woningen voldoen aan de uitgangsprincipes van Woonkeur.

Minipark

Het grote binnenplein heeft een voetpad dat een lusvormige route volgt langs alle woningen op de begane grond, beginnend bij het hoofdtrappenhuis en eindigend bij de parkeerplaats. Binnen deze ‘ring’ is een minipark aangelegd met voetpaden, een vijver en een jeu de boules baan. Gezichtsbepalend is de uitwaaierende trap met aansluiting op de galerij aan de achterzijde. De trap sluit in wezen het parkje af en maakt er een soort privé-terrein van.
De ernaast gelegen parkeerplaats ligt zo’n tachtig centimeter onder peil, waardoor de bewoners niet op een heel wagenpark zitten te kijken. In het midden van het terrein liggen de extra bergingen voor de woningen van type A en staan de afvalcontainers.

Optopwoningen

Veel gebouwen in Nederland worden ontworpen met de gedachte dat ze na voltooiing definitief klaar zijn en gedurende een lange periode onveranderd mee kunnen. Het is de vraag of dat wel zo’n goed uitgangspunt is; gebouwen zouden juist naar de behoefte van een bepaalde tijd aangepast en van gedaante veranderd moeten kunnen worden. Dat zou een veel gevarieerder en moderner bebouwingsbeeld opleveren met een efficiënter gebruik van de beschikbare ruimte. Mede om die redenen is bij de uitbreiding van de tweelaagse vleugel met plat dak van Bernissesteyn gekozen voor zestien ‘optopwoningen’. Het zorgcentrum kreeg er bovendien een meer eigentijds karakter door.

Enorme dozen

Omdat een opbouw op een bestaand dak uiterst licht moet zijn, is bij het ontwerp gekozen voor houtskeletbouw. De geveldelen kwamen kant en klaar uit de fabriek waardoor de bouwtijd aanzienlijk bekort kon worden en de overlast voor de zittende bewoners tot een minimum werd beperkt. De woningen werden als een soort enorme dozen over de tweede verdieping geschoven, zonder dat de bewoners op de onderliggende verdieping hun woningen moesten verlaten.De oppervlakte van de woningen is exact dezelfde als die van de bestaande appartementen in Bernissesteyn. De indeling is als volgt: aan de entreezijde hal en keuken. In het midden de badkamer en aan de raamzijde de slaapkamer en de woonkamer. De gevelbekleding van de nieuwe woningen bestaat uit grijs rabatdelen, veel glas, wit en rode kozijnen en een zwart balkonhek De lift werd naar de nieuwe verdieping opgetrokken en het trappenhuis geheel in gezeefdrukt glas uitgevoerd.