Controlekamer Odfjell Terminals Rotterdam

Explosiebestendige controlekamer Sinds de introductie van glas is het mogelijk om gevelsparingen te creëren zonder dat er een conflict optreed met bouwfysische kwaliteiten. Men is glas gaan gebruiken voor het binnenhalen van daglicht, het verkrijgen van uitzicht en een controlemogelijkheid. Tegenwoordig worden deze ontwikkeling doorgezet zoals in het PID Controlegebouw. De werkelijke controlefunctie verschuift van een visuele naar een digitale controle. Hoewel computers en sensoren een hoop registreren is het toch gewenst om een additionele visuele connectie te behouden. Hiertoe is het gebouw vormgegeven als een halve cirkelvorm die is gevuld met ruiten. Deze vormgeving biedt, zoals het panopticon van Bentham, de visuele connectie met het petrochemische havengebied. De ruiten bieden als scheidende functie niet alleen weerstand tegen indringers en kou, maar ook tegen de gevaren van de petrochemie als tegenstander.   Het gebouw is zo ontworpen dat het weestand kan bieden tegen dit explosiegevaar. Het volume is opgetrokken uit beton dat een mogelijke explosie voldoende weestand kan bieden. Ramen zijn echter benodigd voor het uitzicht en – in verband met bruikbaarheid en ARBO wetgeving – daglichttoetreding. Beglazing is echter een zwakke schakel in het geheel. Om deze schakel op te waarderen is gekozen voor de toepassing van explosiebestendig glas. Er ontstaan in deze situatie drie belangrijke elementen: de explosiebestendige schil, de brandwerende schil en sparingen in de schillen.Het explosiebestendige glas kent een andere opbouw dan normaal isolatieglas en heeft daardoor een lagere isolatiewaarde. Dit glas bevindt zich in de veertien gevelsparingen in de buitenste schil, terwijl thermische isolatie wordt gerealiseerd door een tweede huid achter de gevel. In deze huid bevindt zich dubbel isolatieglas.   Het grootste risicopunt van een explosie ligt op 75 meter van de controlekamer. Daar bevinden zich de meest nabij gelegen destillatie-units. Tussen deze units en de controlekamer liggen geen obstructies, waardoor de schokgolf van een explosie direct tegen de gevel kan slaan. Om een voldoende beveiliging tegen schokgolven te creëren is een explosiescenario opgezet waarmee de belastingen op het gebouw te berekenen zijn. Hierbij is uitgegaan van het meest vluchtige en brandbare mengsel dat in de destillatie-units wordt verwerkt. In het scenario is een grote lekkage ontstaan, waardoor dampende vloeistoffen naar buiten stromen. Een groot oppervlakte van de vloeistof verdampt en er ontstaat een gaswolk. Deze verspreidt zich en bij een ontsteking zal een deel van de wolk tot explosie komen. De explosie-effecten in de vorm van druk- of schokgolven richten zich naar de controlekamer. Uit dit scenario komt de kracht van de golf op het gebouw naar voren. Een piekbelasting van 4,1 kN/m2 zal voor een duur van 46 milliseconde op de gevel staan. Uit berekeningen komt naar voren dat de explosielast van 4,1 kN/m2 is op te vangen door plaat van 8 millimeter gehard glas. Deze kan de druk weerstaan tot een glasoppervlakte van circa 1 bij 2,4 millimeter. Naast het glas is het ook noodzakelijk om de kozijnen explosiewerend uit te voeren. Deze explosiebestendige kozijnen worden uitgevoerd in staal. Het aluminium vliesgevelsysteem is ter plaatse van drukwerende doorzichtbeglazing voorzien van inwendige stalen kokers en roestvrij stalen strips. Dit ter versteviging van de stijlen en de inklemming van de glasplaten. Het glas is zwaarder uitgevoerd om een betere garantie tegen zwaardere explosies te geven. Het veiligheidsglas bestaat uit twee geharde glazen platen van 8 mm waartussen twee lagen PVB-folie (polyvinyl butyral) worden geplaatst. De folies versmelten door thermische verhitting aan elkaar en aan het glas. Als er een zware explosie optreedt en het glas springt alsnog kapot dan zullen de glasfragmenten worden vastgehouden door de folie. Hierdoor worden mensen en apparatuur beschermd tegen de scherven die zonder de folie door de achterliggende ruimten zullen vliegen. Ook zijn de glassponningen van de stalen kozijnen zijn voorzien van keramische band en een toplaag van brandwerende kit. Dit om een luchtdichting te creëren, zodat de druk van de schokgolf niet het kozijn kan omzeilen en alsnog schade kan aanrichten. Achter de veertien explosiewerende doorzichtramen liggen brandwerende en geïsoleerde ruiten. Deze brandwerend kozijnen zijn uitgevoerd met deurprofielen en zijn voorzien van draairamen met sloten. De ramen mogen in dagelijks gebruik niet open staan i.v.m. de brandwerende eisen, maar zijn voor schoonmaakdoeleinden wel te openen. Naast de directe explosiegolf is ook warmtebelasting door brand in omliggende tankputten e.d. van belang. Hierdoor kan een warmtebelasting ontstaan van 10 kW/m2 in plaats van de toelaatbare 3 kW/m2. Er is een waterscherm aangebracht die gevels en dak kan koelen. Dit sprinklersysteem zorgt bij brand echter voor grote massa’s water op het dak. De constructie en afvoeren zijn hier dan ook op afgesteld. Toxische en brandbare dampen kunnen ook ontstaan. Hiervoor is een mechanisch ventilatiesysteem geïnstalleerd dat is voorzien van een afsluitbare gasklep voor toevoer van buitenlucht. Het gehele gebouw is ook luchtdicht geconstrueerd. Dit niet alleen ter verdediging van een schokgolf, maar er wordt ook een overdruk gecreëerd – door de gedoseerde toevoeging van verse lucht – waardoor dampen niet kunnen binnendringen.   De gehele opbouw – die zich richt op de oplossing van een complexe gegevens – heeft echter geleid tot een eenvoudig te onderkennen bouwfysisch probleem dat over het hoofd is gezien. De toepassing van een daglichtkoker – met explosiewerend glas aan de buitenzijde en isolerend glas aan de binnenzijde – heeft een ruimte gecreëerd waarbinnen waterdamp zich kan ophopen. Doordat de isolatieschil aan de binnenzijde ligt kan deze damp condenseren, zodat de daglichtvensters beslaan. De eenvoud van dit probleem wordt echter complex door de specifieke constructie eisen. Ventilatievoorzieningen kunnen niet worden aangebracht doordat de buitenhuid luchtdicht moet zijn in verband met explosiedruk en de binnenhuid luchtdicht moet zijn in verband met brand en giftige gassen. De oplossing die is toegepast maakt een geïsoleerde ruimte van de daglichtkoker. Het ongeïsoleerde explosiewerende glas is vervangen voor geïsoleerd explosiewerend glas. Hierdoor zal condensvorming niet meer optreden en blijven de gewenste veiligheidsingrepen intact. Het originele kantoorgebouw is medio 2003 uitgebreid door een lang en groter volume aan te bouwen. Deze additie is vormgegeven als een schip en sluit daarmee aan op de havenfunctie van het bedrijf en gebied. Het achtersteven van het schip wordt echter abrupt afgebroken door het bestaande kantoorgebouw. Door de toevoeging van deze nieuwe uitbreiding wordt de panoptische vorm van de controlekamer geïntegreerd in het geheel, waardoor het schip compleet zal worden. Op de begane grond van het ronde volume bevindt zich de ruimte voor computers en hardware die de informatie registreren. Op de verdieping bevindt zich de controleruimte die door zijn hogere ligging een beter zicht heeft op de situatie. Het panoptische deel kenmerkt zich dus geheel door de controlefunctie. De schijf biedt ruimte aan de stijgpunten, verkeers- en kantoorruimten. Deze uitvoering maakt één geheel van het gehele kantoorcomplex en biedt een goede en veilige locatie voor de controlefunctie. Door de eenwording is de nieuwe uitbreiding visueel niet weg te denken. De locatie kan niet zonder het controlegebouw op esthetisch vlak en het gebouw kan niet zonder zijn positie op de locatie op functioneel vlak.

controlekamer, explosievrij